Podizanje Tel Aviva (תל אביב)

/ Jezekilj 3:15 /

.

ואבוא אל הגולה תל אביב הישבים אל נהר כבר ואשר המה
יושבים שם ואשב שם שבעת ימים משמים בתוכם

Ve’abo el ha’gola Tel Aviv ha’jošvijim el nar kvar
ve’ašer
ha’ma jošvijim šam ve’ašev šam šivat
jamajim mašmajim
be’toham

I dođoh k roblju u Tel Aviv, koje stanovaše
na reci Hevaru, i sedoh gde oni seđahu,
i sedeh onde
među njima čudeći se

Prva fotografija na temeljima novog grada – 11. april 1909. godine (Avraham Soskin)

Pre stotinak godina 66 jevrejskih porodica našlo se u pustinjskim dinama na čijem prostoru će nići čitav jedan veliki i danas urbani grad – Tel Aviv, prvi moderni grad na području tadašnje britanske kolonije. Lutrijom, od ljuštura školjki sa obale Sredozemnog mora, podeljene su buduće parcele među tih 66 porodica koje su potom počele s pisanjem nove stranice istorije na tom prostoru. Ovo je priča o tome kako je rođen grad.

Grad Tel Aviv (תל אביב, تل أَبيب) danas je drugi najveći grad u državi Izrael, odmah iza Jerusalima (Jerušalajim, ירושלים). Lociran na obali Mediterana, s populacijom od blizu 450,000 predstavlja finansijski i tehnološki centar države, poznat kao Silikon vadi (Silicijumska dolina, סיליקון ואדי), poput one u Sjedinjenim Državama – Silicon Valley CA, US. Grad je zvanično osnovan 1909. godine na periferiji drevnog grada Jafa (Jafo, יפו) i često je i nazivan, povodom toga, Tel Aviv-Jafo (תל אביב-יפו). Ime grada u prevodu znači – prolećno brdo, brdo proleća, iako je to uzvišenje sačinjeno uglavnom od pustinjskog peska. Jafa je u prošlosti bila važna luka u regionu tokom mnogih vekova, čak još iz bronzanog doba, a najstarija arheološka nalazišta datiraju iz perioda 7,500 godina pre nove ere. Zapisi o naseobini na području Jafe nalaze se u drevnim Egipatskim spisima, kao i u jevrejskoj Bibliji Tanahu (תנ”ך).

No, dublja simbolika reči proleće pre svega upućuje na vremenom akumulirane slojeve istorije ovog područja, slojeve ljudske civilizacije koja je tu kroz vreme postojala i koje su se jedna na drugu nadograđivale kroz vekove i milenijume.

One day, it was in 1909, I was roaming with the camera in one hand and the tripod on my other arm, on my way from a walk through the sand dunes of what is today Tel Aviv to Jaffa. Where the Herzliah Gymnasium once stood I saw a group of people who had assembled for a housing plot lottery.

Although I was the only photographer in the area, the organizers hadn’t seen fit to invite me, and it was only by chance that this historic event was immortalized for the next generations.

Tel Aviv 1911.

Tog 11. aprila 1909. godine okupilo se 66 koje su udarile temlje novog početka, pa se ovaj datum i zvanično uzima za osnivanje Tel Aviva. Lutriju podele pustinjskih parcela organizovao Akiva Arije Vajs (עקיבא אריה ויס), predsednik tadašnjeg udruženja graditelja. On je sakupio 120 morskih školjki putem kojih su izvlačena imena i brojevi za prvea imanja na ovom prostoru. Njih su izvlačili jedan dečak i jedna devojčica, a ceo događaj dokumentovao je fotograf Avraham Soskin. Potom, već u periodu od narednih godinu dana bile su izgrađene i prve ulice Tel Aviva: Hercl, Ahad Ha’am, Jehuda Halevi, Lilienblum i Rotšild; vodovod je bio u funkciji i svih 66 domova bilo je kompletirano.

Naziv je potekao iz utopijskog dela Teodora Hercla (בנימין זאב תאודור הרצל) ”Stara-Nova zemlja” (Altneuland), koju je sa nemačkog preveo Nahum Sokolov.Tada je on usvojio naziv Mesopotamskog lokaliteta blizu nekadašnjeg grada Vavilona, a o kojem je i prorok Jezekilj (Jehezekel, יחזקאל), čijim citatom je započet ovaj tekst. Konačna odluka o tome da grad ponese naziv Tel Aviv donešena je 1910. godine. Još jedna od opcija bio je i naziv Herclija (הרצליה) po Teodoru Herclu i renesansi ideje povratka Jevreja u svoju drevnu domovinu. Herclijom je kasnije nazvan drugi obližnji novonastali grad.

Njegovi graditeji Tel Aviv su zamišljali kontrast starih naseobina na tim prostorima i modernih i urednih gradova istočne Evrope, poput Varšave i Odese.

In this city we will build the streets so they have roads and sidewalks and electric lights. Every house will have water from wells that will flow through pipes as in every modern European city, and also sewerage pipes will be installed for the health of the city and its residents.

(Akiva Arije Vajs, 1906.)

Tel Aviv 20ih godina 20. veka

Imigracija jevrejskih izbeglica označila je veliki porast u broju stanovnika, koji je ubrzo znatno premašio broj stanovnika Jafe, koja je većinski bila arapska. Ubrzo su Tel Aviv i Jafa spojeni u jednu jedinstvenu gradsku oblast tokom pedesetih godina 20. veka, par godina od osnivanja države Izrael (Medinat Israel, מדינת ישראל). Tel Aviv, Beli grad, označen je 2003. Svetskom baštinom pri UNESCO, s obzirom da poseduje najveći broj građevina Međunarodnog stila u arhitekturi (The International Style), s posebim osvrtom na Bauhaus stil, ali i druge moderne arhitektonske bravure.

Danas TLV predstavlja jedno od središta tehnološkog razvoja modernog sveta, diktirajući mnoge glavne tokove budućeg razvoja naše civilizacije.

.

– IZBOR TEMA –

1 komentar na temu Podizanje Tel Aviva (תל אביב)

Ostavite komentar i iznesite Vaše mišljenje na predloženu temu

Polja označena zvezdicom (*) su obavezna. Uneta email adresa neće biti javno dostupna.