Uvid u izvornu jevrejsku, metafizičku prirodu nebeskih entiteta zvanih anđelima
PROČITAJTE VIŠE

אױפן װעג שטײט א בױם

Ojfn veg štejt a bojm /

.

.

Ojfn veg štejt a bojm (אױפן װעג שטײט א בױם) u čitanju s jidiša (יידיש) naziv je pesme ”Na drumu drvo”, odnosno ”Pesma o drvetu” (Šir al ec, שיר על עץ), kako je još na modernom hebrejskom jeziku danas šire poznata, delo čuvenog pesnika Icika Mangera (איציק מאנגער). Icik je rođen davne 1901. godine na teritoriji tadašnje Austrougarske monarhije i danas verovatno spada među važnije jevrejske pesnike ranog dvadesetog veka, s delima izvorno pisanim na jidišu, jeziku aškenazi Jevreja (aškenazim, אשכנזים). Svoj život proveo je u više različitih država Evrope: u Rumuniji, Poljskoj, Francuskoj, u Engleskoj… da bi se na kraju skrasio u obnovljenoj državi Izrael (Medinat Israel, מדינת ישראל) nakon Drugog svetskog rata.

No, Icik je počeo je s objavljivanjem svojih literalnih dela već nakon Prvog svetskog rata, kada se nastanjuje u Bukureštu gde je pisao za lokalne novine i gde je povremeno držao predavanja na teme španskog, rumunskog i romskog folklora. Godine 1927. seli se u Varšavu, tada duhovno i intelektualno središte aškenaskog jevrejstva i grad koji je važio za najinspirativniji u čitavoj Poljskoj toga vremena.

I baš tamo, u Poljskoj, Icik Manger dostiže svoj kreativni vrhunac kada izdaje prvu zbirku poezije pod nazivom ”Zvezda na krovu” (Štern ojfn daשטערן אויףן דאך) te i ubrzo postaje član prestižnog PEN kluba (PEN International), zajedno s veličinom poput Isaka Baševisa Singera (יצחק בשביס זינגר) ali i drugih.

Bio je i ostao poznat u narodu kao veliki i rečiti pripovedač, onaj koji je svoja dela pre svega ukrašavao jasno istaknutim i dominantnim osećanjima melanholije, te i ”Na drumu drvo” jasno svedoči tome u prilog, jer obiluje elementima izrazito karakterističnim za opšti ašekanski mentalitet, a posebno karakterističan za određena podneblja istočne Evrope. Na kraju, sâma pesma ”Ojfn veg štejt a bojm” ostala je čuvena i po tome što je mnogim bakama ona bila, ili ostala, jedna od najdražih, koju bi setno pevale svojim unukama i unucima o danu kada će oni morati, kada odrastu, da ih odlete i napuste udubnost svog porodičnog gnezda i zamene nekim drugim… Onim koji će oni sebi načiniti.

Zato je ova pesma nazivana i tužnom uspavankom na jidišu:

זאג איך צו דער מאמע הער
זאלסט מיר נאר נישט שטערן
וועל איך מאמע איינס און צוויי
באלד א פויגל ווערן
Zog ih cu der mamen: her
zolst mir nor nit štern
vel ih, mame, ejns un cvej
bald a fojgl vern

דריי קיין מזרח דריי קיין מערב
און דער רעשט קיין דרום
און דעם בוים געלאזט אליין
הפקר פארן שטורעם
Draj kejn mizreh draj kejn marev
un der rešt kejn dorem
un dem bojm geloct alejn
hefker far dem šturem

אויפן וועג שטייט א בוים
שטייט ער איינגבויגן
אלע פייגל פונעם בוים
זענען זיך צעפלויגן
Ojfn veg štejt a bojm
štejt er ajngebojgn
ale fejgl funem bojm
zajnen zih ceflojgn

On the road stands a tree, it stands bent and deserted, all the birds of that tree, have flown away; Turn toward the west, turn toward the east, and the rest – turn toward the south and the tree is left alone, abandoned to the storm; I say to momma: “Listen, if you don’t stand in my way, then, one and two, I’ll quickly become a bird.

.

זאג איך מאמע ס איז א שאד
דיינע שיינע אויגן און איידער
וואס און איידער ווען
בין
איך מיר א פויגל
Zog ih: -mame, s’iz a šod
dajne šejne ojgn un ejder
vos un ejder ven, Bin
ih mir a fojgl

זאגט די מאמע ניטע קינד
און זי וויינט מיט טרערן
קענסט חלילה אויפן בוים
מיר פארפרוירן ווערן
Zogt di mame: – nite, kind
Un zi vejnt mit trern
Vest holile ojfn boym
mir far frojrn vern

איך וועל זיצן אויפן בוים
און וועל אים פארוויגן
איבערן ווינטער מיט א טרייסט
מיט א שיינעם ניגון
Ih vel zicn ojfn bojm
un vel im farvign
ibern vinter mit a treist
mit a šejnem nign

I’ll sit in the tree, and lull it, during the winter and comfort it, with a lovely tune; And momma says, “No, child,” and weeps bitter tears – G-d forbid, in the tree, you might freeze; So I say, “Momma, it’s a waste, of your lovely eyes, because before you know it, I’ll be a bird.

.

און דאס ווינטער לייבל נעם טו
עס אן דו שוטה
אויב דו ווילסט
נישט זיין קיין גאסט
צווישן אלע טויטע
Un dos vinter-lajbl nem, tu
es on, du šovte, ojb du vilst
nit zajn kejn gast
cvišn ale tojte

די קאלאשן נעם דיר מיט
ס גייט א שארפער ווינטער 
און די קוטשמע טו דיר אן
וויי איז מיר און ווינד מיר
Di kalošn tu zih on
s’gejt a šarfer vinter
un di kutšme nem ojh mit
Vej iz mir un vind mir

וויינט זי מאמע איציק קרוין
נעם אום גאטעס ווילן
נעם כאטש מיט א שאליקל
זאלסט זיך נישט פארקילן
Vejnt di mame: – ltsik, krojn
ze, um gotes viln
nem zih mit a shalikl
kenst zih noh farkiln

And momma cries: – Itzik, my Crown, as G-d would want, take a scarf with you, lest you catch cold; Put on your galoshes, it will be a severe winter, and take your fur hat, too, woe is me!; And take your warm underwear, put it on, foolish child, lest you become a guest, among the dead.

.

אויפן וועג שטייט א בוים
שטייט ער איינגעבויגן
אלע פייגל פונעם בוים
זענען זיך צעפלויגן
Ojfn veg štejt a bojm
štejt her ajngebogen
ale fejgl funem bojm
zajnen zih ceflojgn

קוק איך טרויעריק מיר אריין אין
דער מאמעס אויגן
ס האט איר
ליבשאפט נישט געלאזט
ווערן מיך א פויגל
Kuk ih trojerik mir arajn in
majn mames ojgn, s’hot ir
libšaft nit gelozt
vern mir a fojgl

כ הויב די פליגל ס איז מיר
שווער
צו פיל צו פיל זאכן האט
די מאמע אנגעטאן
דעם
פייגעלע דעם שוואכן
H’hejb di fligl, s’iz mir
šver, cu fil, cu fil zahn, hot
di mame ongeton
ir fejgele, dem švahn

I lift my wing, but it’s hard… too much, too many things, has momma put on, her weak little fledgling; I look sadly straight forward, into my momma’s eyes, her love did not allow me, to become a bird.; On the road stands a tree, it stands bent and deserted, all the birds of that tree, have flown away.

ODABIR TEMA

Subscribe / Pratite diskusiju
Notify / Obaveštavaj me
guest
2 Comments / Komentara
Oldest / Najstarije
Newest / Najnovije Most Voted / Izglasano
Inline Feedbacks
View all comments
Vjesna
Vjesna
2 years ago

Divno. Kako tek zvuči u originalu, za ljude koji znaju jezik, kad je ovakva na engleskom.