Ojfn veg štejt a bojm

.

Ojfn veg štejt a bojm (אױפן װעג שטײט א בױם), ili u prevodu sa jidiša – Pesma o drvetu (na drumu) (na modernom hebrejskom jeziku: Šir al ec, שיר על עץ) i delo je čuvenog pesnika Icika Mangera (איציק מאנגער), rođenog davne 1901. godine na teritoriji tadašnje Austrougarske monarhije i koji verovatno spada među najvažnije jevrejske pesnike ranog dvadesetog veka, a čija su dela nastajala na jidišu (יידיש), jeziku Aškenazi Jevreja. Živeo je na više različitih mesta, u Rumuniji, Poljskoj, Francuskoj i Engleskoj da bi se na kraju skrasio u Izraelu. Icik je bio poznat je kao veliki pripovedač u čijim delima jasno dominira melanholija. Počeo je s objavljivanjem nakon kraja Prvog svetskog rata, kada se nastanjuje u Bukureštu gde je pisao za lokalne novine na jidišu i povremeno držao predavanja na teme španskog, rumunskog i romskog folklora. Godine 1927. seli se u Varšavu, duhovno i intelektualno središte Aškenazi jevrejstva, u grad koji je tada važio za najinspirativniji u čitavoj Poljskoj. Tu dostiže svoj kreativni vrhunac kada izdaje prvu zbirku poezije ”Štern ojfn da” (שטערן אויףן דאך), ili u prevodu – ”Zvezde na krovu”, te ubrzo postaje i član prestižnog PEN kluba (PEN International), zajedno sa veličinama kao što su Isak Baševis Singer i Izrael Rabon.

Pesma o drvetu na drumu govori jasnim i karakterističnim jezikom melanholije, veoma karakterističnom za ašekansko podneblje istočne Evrope. Radi se o dečaku koji uporno želi što pre da odraste, postane ptica i odleti, odleti svom stablu, krošnji, te da se tamo tokom duge zime skrasi. S druge strane tu je njegova brižna majka koja brine za njega, plaši se hladnoće u koju on srlja. Ona još uvek nije spremna da pusti svog sina u svet, da odleti iz ušuškanog gnezda.

Pesma je čuvena po tome što su je bake setno pevale svojim unukama i unucima.

.

זאג איך צו דער מאמע הער
זאלסט מיר נאר נישט שטערן
וועל איך מאמע איינס און צוויי
באלד א פויגל ווערן

דרייַ קיין מזרח, דרייַ קיין מערב
און דער רעשט קיין – דרום
און דעם בוים געלאזט אליין
הפקר פארן שטורעם

אויפן וועג שטייט א בוים
שטייט ער איינגבויגן
אלע פייגל פונעם בוים
זענען זיך צעפלויגן

.

זאג איך : “מאמע ס´איז א שאד
דיינע שיינע אויגן” –
און איידער וואס און איידער ווען
בין איך מיר א פויגל

זאגט די מאמע : “ניטע, קינד”
און זי וויינט מיט טרערן
“קענסט חלילה אויפן בוים
מיר פֿארפרוירן ווערן”

איך וועל זיצן אויפן בוים
און וועל אים פארוויגן
איבערן ווינטער מיט א טרייסט
מיט א שיינעם ניגון

.

און דאס ווינטער-לייבל נעם
טו עס אן דו שׁוטה
אויב דו ווילסט נישט זיין קיין גאסט
צווישן אלע טויטע

די קאלאשן נעם דיר מיט
ס´גייט א שארפֿער ווינטער –
און די קוטשמע טו דיר אן
וויי איז מיר און ווינד מיר

וויינט זי מאמע : “איציק קרוין
נעם אום גאטעס ווילן
נעם כאטש מיט א שאליקל
זאלסט זיך נישט פארקילן

.

אויפן וועג שטייט א בוים
שטייט ער איינגעבויגן
אלע פייגל פונעם בוים
זענען זיך צעפלויגן

קוק איך טרויעריק מיר ארייַן
אין דער מאמעס אויגן –
ס´האט איר ליבשאפט נישט געלאזט
ווערן מיך א פויגל

כ´הויב די פליגל – ס´איז מיר שווער
צו פיל צו פיל זאכן
האט די מאמע אנגעטאן
דעם פייגעלע דעם שוואכן

.

Transliteracija sa jidiša:

Ojfn veg štejt a bojm, štejt er ajngebojgn, ale fejgl funem bojm zajnen zih ceflojgn.

Draj kejn majrev, draj kejn mizreh, un der rešt kejn dorem, un dem bojm geloct alejn hefker far dem šturem.

Zog ih cu der mamen: her, zolst mir nor nit štern, vel ih, mame, ejns un cvej bald a fojgl vern.

Ih vel zicn ojfn bojm  un vel im farvign,  ibern vinter mit a treist  mit a šejnem nign.

Zogt di mame: – nite, kind – Un zi vejnt mit trern – Vest holile ojfn boym mir far frojrn vern.

Zog ih: -mame, s’iz a šod  dajne šejne ojgn  un ejder vos un ejder ven,  Bin ih mir a fojgl.

Vejnt di mame: – ltsik, krojn, ze, um gotes viln, nem zih mit a shalikl, kenst zih noh farkiln.

Di kalošn tu zih on, s’gejt a šarfer vinter un di kutšme nem ojh mit – Vej iz mir un vind mir.

Un dos vinter-lajbl nem, tu es on, du šovte,  ojb du vilst nit zajn kejn gast  cvišn ale tojte…

H’hejb di fligl, s’iz mir šver, cu fil, cu fil zahn, hot di mame ongeton ir fejgele, dem švahn.

Kuk kh trojerik mir arajn in majn mames ojgn, s’hot ir libšaft nit gelozt vern mir a fojgl.

Ojfn veg štejt a bojm, štejt her ajngebogen, ale fejgl funem bojm zajnen zih ceflojgn.

On the road stands a tree, it stands bent and deserted, all the birds of that tree, have flown away.

Turn toward the west, turn toward the east, and the rest – turn toward the south, and the tree is left alone, abandoned to the storm.

I say to momma: “Listen, if you don’t stand in my way, then, one and two, I’ll quickly become a bird…

I’ll sit in the tree, and lull it, during the winter and comfort it, with a lovely tune.

And momma says, “No, child,” and weeps bitter tears – G-d forbid, in the tree, you might freeze.

So I say, “Momma, it’s a waste, of your lovely eyes, because before you know it, I’ll be a bird.”

And momma cries: – Itzik, my Crown, as G-d would want, take a scarf with you, lest you catch cold.

“Put on your galoshes, it will be a severe winter, and take your fur hat, too, woe is me!

“And take your warm underwear, put it on, foolish child, lest you become a guest, among the dead…

I lift my wing, but it’s hard… too much, too many things, has momma put on, her weak little fledgling.

I look sadly straight forward, into my momma’s eyes, her love did not allow me, to become a bird…

On the road stands a tree, it stands bent and deserted, all the birds of that tree, have flown away.

.

– IZBOR TEMA –


Iznesite Vaše mišljenje na predloženu temu

Uneta email adresa neće biti javno dostupna. Sva polja su obavezna, sem sajta.