Sinagoga Sukat Šalom

ב י ת   ה כ נ ס ת   ס ו כ ת   ש ל ו ם /

.

Beogradska sinagoga Sukat Šalom (Koliba mira, סוכת שלום) je, trenutno, jedina aktivna jevrejska bogomolja u Srbiji. Nalazi se u centru Beograda, u ulici Maršala Birjuzova 19. Sinagoga je poznata u gradu pod imenom ”Sinagoga u Kosmajskoj”, s obzirom na predratno ime ulice gde se nalazi. Tadašnja Kosmajska ulica je kasnije promenila ime u Maršala Birjuzova šezdesetih godina XX veka. Dana 15. juna 1924. godine, održana je ceremonija postavljanja kamena temeljca, kojom prilikom je pročitana i povelja napisana na hebrejskom i srpskom jeziku, a potpisana od kralja Aleksandra i kraljice Marije. Gradnja sinagoge je završena 1. novembra 1925, a zgrada je otvorena u leto 1926. godine i osveštao ju je rabin Šlang. Sinagoga je izgrađena na zemljištu koje je Društvo beogradskih Jevreja Aškenaza kupilo od grada. Prema zvaničnim planovima, zgrada je trebalo da sadrži sinagogu, ritualna kupatila, školu, kancelarije Društva i stanove za zaposlene u Društvu. U blizini današnje, do 19. veka, nalazila se druga aškenaska sinagoga koja je srušena radi urbanističkog razvoja.

U početku, u ovoj sinagogi su se poštovali aškenski rituali kongregacije beogradskih Jevreja koji su govorili jidiš (ידיש). Međutim, od drugog svetskog rata ona služi celokupnoj jevrejskoj zajednici (sefardskoj i aškenaskoj) koja je preživela Holokaust (Ha’Šoa, השואה) i ostala u Beogradu. Službe se redovno održavaju petkom uveče, subotom ujutru i na jevrejske praznike. Glava ove sinagoge je glavni rabin Srbije Isak Asiel, a u zgradi sinagoge nalazi se i Omladinski klub kao i društvene prostorije koje koristi jevrejska zajednica. Dugo vremena u istoj zgradi je bilo i jevrejsko obdanište i zabavište. Sve do sredine 60-tih manji prostor u zgradi je zauzimao i jevrejski studentski dom. U zgradi se nalazi i određeni broj stambenih jedinica koje koriste stanari koji su na određeni način u vezi sa jevrejskom zajednicom. Arhitektonski stil zgrade sinagoge je kasni neoklasicizam (koji se u ovom delu Evrope obično klasifikuje kao ”akademski stil”), sa ograđenim dvorištem ispred zgrade. Sa čela zgrade nalaze se velike centralne stepenice koje dominiraju prednjom fasadom, zajedno sa četiri velika prozora samog hrama. Gornja fasada ima karakteristčni zaobljeni prozor sa Davidovom zvezdom (Davidov štit, Magen David מגן דוד) u centru.

Stara beogradska sefardska sinagoga Bet Izrael (בית ישראל) je stradala u pozaru u Drugom svetskom ratu. Bila je mavarskog stila sa dva mala tornja i spolja dekorisana horizontalnom trakastom sarom. Projektovao je Milan Kapetanović, a bila je sagrađena 1908. Kralj Srbije Petar I položio je kamen temeljac, kao znak značaja i položaja jevrejske zajednice u to doba. Danas se na mestu gde je nekada bila sefardska sinagoga nalazi Galerija Fresaka, deo beogradskog Narodnog Muzeja. Na sadašnjoj zgradi je postavljena spomen ploča koja podseća na jevrejsku zajednicu. Na teritoriji grada Beograda, u Zemunu, danas se nalazi još jedna ”preživela” sinagoga, podignuta 1850. godine. Ova sinagoga nije u službi i trenutno čak ne pripada jevrejskoj zajednici.

ODABIR TEMA


Iznesite Vaše mišljenje na predloženu temu

Polja označena zvezdicom (*) su obavezna. Uneti email neće biti javno dostupan, niti deljen s trećim licima.