Judaizam (יהדות)

.

Judaizam, ili na hebrejskom jahadut, je religija koja propoveda veru u jednog, bestelesnog i samo duhovnog Boga. On predstavlja sveukupnost moralnih savršenstava, a čije Ime, zbog svetosti, nije dozvoljeno uzaludno izgovarati. Judaistička religioznost temelji se u poslušnosti prema božanskom zakonu koji je u Tanahu (תנ”ך), hebrejskoj Bibliji, odnosno Tori (תורה). Radi se o sintetiziranom rukopisu od 24 knjige, pisanih na hebrejskom i delimično na aramejskom jeziku koje govore o istoriji, idejama i društvenim borbama judinog naroda i ujedno je zbirka verskih i pravnih propisa, kao i starih mitova koje su drevni Judeji verovatno preuzeli od drugih naroda istoka. Utemeljivač Jevrejske religije je Mojsije (Moše, משה), vođa i zakonodavac koji je narod oslobodio egipatskog ropstva i na gori Sinaj dao dve tablice koji su postali temelj Jevrejske religije. On zauzima prvo mesto među osnivačima religija, pošto njemu u prilog ide hronološko prvenstvo: Zaratustra, Buda, Konfučije, Isus i Muhamed pojavili su se tek mnogo vekova posle njega.

Uloga verskih autoriteta može se sagledati kroz potrebu za modelima. Pošto se duhovne kategorije ne mogu opisati ni teorijski ni eksperimentalno, u tom domenu moramo se osloniti na svedočanstva onih koji su imali određena iskustva. Najbolji način pripitomljavanja divljeg slona jeste njegovo vezivanje za već pripitomljenog. Takvim primerom jedna životinja u prilici je da spozna kako zapravo može da egzistira i kao pitoma.

Kroz pet osnovnih kategorija klasifikovani su neki od osnovnih pojmova jevrejstva i judaizma, počev od njegovog prisustva na Balkanu, preko značajnih datuma, velikana jevrejske misli, spisa i mnogobrojnog remenja koje ga krasi:

Jevrejski istorijski temelji u Srbiji
Sinagoga Sukat Šalom 
Beogradska prošlost 
Rabini u Beogradu 
Srpske sinagoge 

Posebni datumi i mesta od značaja za očuvanje Jevrejskog bića
Solomonov Hram 
Jevrejski dom 
Novi praznici 
Kalendar 
Praznici 
Šabat 

Ličnosti čiji uticaj je oblikovao misao i usmerenje jednog naroda
Davidova dinastija 
Jevrejski narod 
Jehuda Alkalaj 
Majmonid 
Mojsije 

 

Pisana i usmena reč kao vodilje razvoja i usavršavanja kroz vreme
Deklaracija nezavisnosti države Izrael 
Rabinska književnost 
Talmud 
Mišna 
Tora 

Simboli i običaji kao utemeljivači istrajnosti
Bar i bat micva
Venčanje 
Mezuza 
Šemita 
Tefilin 
Šofar 
Talit 

.

Šira utfila – El Dio Alto

.

Kotel, Felix Bonfils (1870.)

 

  • Tora (תורה) je, slobodno prevedeno, Zakon. Jevreji doživljavaju Toru kao Božju reč i kao samu božju pojavnost. Tora, kao kamen temeljac čitavog jevrejstva, je pravilnik privatnog, društvenog, političkog i verskog života. Ona je i više od toga. Zapravo, to je savršen nacrt sveta, jer svet koji je stvoren prema načelima Tore bi trebao biti i uređen prema istim načelima.
  • Mišna (משנה) znači, ono što se stalno ponavlja, usmeno učenje i termin se prvenstveno odnosi na zbirku propisa i uputa sastavljenu krajem drugog veka nove ere od strane Rabi Jude Ha’Nasija predsedavajućeg tadašnjeg Sanhedrina (סנהדרין), odnosno Veća staraca, i predstavlja prvi pokušaj kodifikacije učenja Usmene Tore. Terminom Mišna označava se kako cela zbirka, tako i svaki pojedinačni propis kao najmanja jedinica zbirke.
  • Talmud (תלמוד) je zbornik celokupne usmene predaje koja reguliše religiozno-pravne odnose jevrejskog naroda. Postoje dve verzije: vavilonski Talmud (Talmud Bavli, תלמוד בבלי), koji je nastao negde oko 500. godine, i Jerusalimski (Talmud Jerušalmi, תלמוד ירושלמי), koji je nastao stotinak godina ranije. Oba se sastoje od dva dela, Mišne i Gemare. Mišna je najraniji sačuvan rabinski tekst o verskom zakonu, a Gemara su rabinski komentari Mišne.

.